Szybka odpowiedź: Ryzyko kredytowe to ocena prawdopodobieństwa, że firma nie spłaci zaciągniętego kredytu - bank szacuje je na podstawie scoringu BIK, historii kredytowej, zdolności kredytowej, branży i oferowanych zabezpieczeń. Im wyższe ryzyko w ocenie banku, tym wyższa marża, niższa dostępna kwota albo odmowa - a firma ma realny wpływ na większość tych elementów, zanim jeszcze złoży wniosek.
Czym jest ryzyko kredytowe z perspektywy Twojej firmy
Dla banku ryzyko kredytowe to statystyczne prawdopodobieństwo, że kredytobiorca nie wywiąże się ze zobowiązania - ale dla przedsiębiorcy to nie jest abstrakcyjna liczba, tylko bezpośrednia przyczyna konkretnej decyzji: jakiej marży zażąda bank, ile pieniędzy faktycznie pożyczy i czy w ogóle podejmie rozmowę. Dwie firmy o identycznym przychodzie mogą dostać zupełnie różne warunki kredytu, jeśli różni je poziom ocenianego ryzyka.
Co konkretnie bank sprawdza, oceniając ryzyko Twojej firmy
Ocena ryzyka opiera się na kilku elementach, które bank łączy w jeden scoring: historii kredytowej (terminowość wcześniejszych spłat, liczba i częstotliwość zapytań w BIK), zdolności kredytowej (relacja dochodów do zobowiązań), branży i jej sezonowości, stażu działalności oraz oferowanych zabezpieczeń. Szczegółowo o tym, jak liczona jest zdolność kredytowa, piszemy w artykule zdolność kredytowa firmy, a o mechanizmie scoringu BIK - w artykule scoring kredytowy firmy.
Każdy z tych elementów ma inną wagę w zależności od banku i produktu - w kredycie obrotowym liczy się mocniej historia przepływów na koncie, w inwestycyjnym - zdolność do obsługi długu w dłuższym horyzoncie i wartość zabezpieczenia.
Dlaczego różne banki oceniają tę samą firmę inaczej
Każdy bank ma własny model scoringowy i własną politykę ryzyka - stąd ta sama firma może dostać odmowę w jednym banku, a dobrą ofertę w drugim, bez żadnej zmiany w swojej sytuacji między wnioskami. Jeden bank może mocniej penalizować krótki staż działalności, inny - koncentrację przychodów na jednym kontrahencie, a jeszcze inny - samą branżę, jeśli akurat ogranicza w niej akcję kredytową. To dlatego warto porównywać oferty kilku banków, a nie poprzestawać na pierwszej odmowie.
Jak realnie obniżyć ryzyko kredytowe swojej firmy przed złożeniem wniosku
Część elementów oceny ryzyka da się poprawić jeszcze przed złożeniem wniosku: ograniczenie liczby zapytań kredytowych w krótkim czasie (każde zapytanie w BIK zostaje odnotowane - piszemy o tym w artykule zapytania w BIK a kredyt dla firmy), uregulowanie zaległości w ZUS i US przed wnioskiem, przygotowanie dokumentacji potwierdzającej stabilne przychody oraz zaoferowanie zabezpieczenia tam, gdzie to możliwe. Budowanie długoterminowej, pozytywnej historii kredytowej - nawet poprzez mniejsze, terminowo spłacane zobowiązania - obniża ocenę ryzyka przy kolejnych, większych kredytach. Piszemy o tym szerzej w artykule historia kredytowa firmy.
Co oznacza wysokie ryzyko kredytowe dla warunków Twojego kredytu
Wyższe ocenione ryzyko nie zawsze oznacza odmowę - częściej przekłada się na wyższą marżę, niższą dostępną kwotę, krótszy okres kredytowania albo wymóg dodatkowego zabezpieczenia. To właśnie dlatego dwie pozornie podobne firmy mogą zapłacić zupełnie inną cenę za porównywalny kredyt - różnica rzadko wynika z samej wysokości przychodu, częściej z elementów, które składają się na ocenę ryzyka.
Historia z naszej praktyki. Dwie odmowy, jedna zmiana w dokumentacji
Firma handlowa dostała odmowę w dwóch bankach z rzędu, mimo rosnących przychodów i braku zaległości. Przy analizie dokumentacji okazało się, że w ciągu ostatnich trzech miesięcy firma złożyła pięć wniosków kredytowych w różnych instytucjach, licząc, że któraś w końcu zaakceptuje - każdy z nich zostawił ślad w BIK, co w oczach kolejnych banków wyglądało jak sygnał problemów z płynnością, nie jak zwykłe poszukiwanie najlepszej oferty.
Zaproponowaliśmy inne podejście: zamiast składać kolejne wnioski „na ślepo”, przygotowaliśmy jeden, dobrze udokumentowany wniosek skierowany do banku, którego profil ryzyka faktycznie pasował do tej branży i tego etapu rozwoju firmy. Kredyt został przyznany za pierwszym razem - różnicą nie była sytuacja finansowa firmy, tylko liczba i sposób składania wniosków.
Twoja sytuacja i co da się zrobić
| Sytuacja | Ryzyko | Kierunek działania |
|---|---|---|
| Złożyłeś kilka wniosków kredytowych w krótkim czasie | Nagromadzenie zapytań w BIK podnosi ocenianą ryzykowność firmy | Zrobić przerwę, skierować kolejny wniosek celowo do pasującego banku |
| Firma działa w branży sezonowej | Bank może zaniżać ocenę zdolności, patrząc tylko na słabsze miesiące | Przygotować dane pokazujące pełny cykl roczny, nie tylko ostatni kwartał |
| Masz nieuregulowane drobne zaległości w ZUS lub US | Automatyczna odmowa niezależnie od innych pozytywnych wskaźników | Uregulować zaległości i poczekać na ich zniknięcie z rejestrów przed wnioskiem |
| Nie masz jeszcze żadnej historii kredytowej jako firma | Bank nie ma na czym oprzeć oceny ryzyka, traktuje to ostrożnie | Zbudować historię mniejszym zobowiązaniem przed ubieganiem się o większy kredyt |
Samodzielnie czy z KDF
| Samodzielnie | Z KDF | |
|---|---|---|
| Wybór banku pod kątem profilu ryzyka Twojej firmy | Trudno ocenić z zewnątrz, który bank realnie akceptuje dany profil | Kierujemy wniosek do banków, których polityka ryzyka pasuje do Twojej sytuacji |
| Liczba i kolejność składanych wniosków | Łatwo przez pomyłkę zaszkodzić sobie wieloma równoległymi wnioskami | Planujemy jeden, dobrze przygotowany wniosek zamiast serii prób |
| Przygotowanie dokumentacji pod ocenę ryzyka | Łatwo pominąć dane, które realnie obniżają ocenianą ryzykowność | Pomagamy skompletować dokumentację pokazującą firmę w najlepszym świetle |
| Zrozumienie, dlaczego dostałeś odmowę | Banki rzadko tłumaczą dokładny powód decyzji | Analizujemy sytuację i wskazujemy, co realnie zaważyło na decyzji |
Czego się nie da i komu nie pomożemy
Nie zmienimy oceny ryzyka Twojej firmy z dnia na dzień, jeśli wynika ona z realnych, nieuregulowanych problemów - zaległości, bieżącego zajęcia komorniczego czy wypowiedzianych wcześniej kredytów. Nie pomożemy firmom w takiej sytuacji ani nie obiecujemy pozytywnej decyzji przed analizą wniosku - ocena ryzyka zawsze należy do banku. To, co możemy zrobić, to pomóc przygotować wniosek tak, żeby odzwierciedlał rzeczywisty, a nie zaniżony obraz ryzyka Twojej firmy.
Najczęstsze pytania
Czym różni się ryzyko kredytowe od zdolności kredytowej firmy?
Zdolność kredytowa to zdolność firmy do spłaty konkretnej raty na podstawie dochodów i zobowiązań. Ryzyko kredytowe to szersza ocena prawdopodobieństwa niewywiązania się ze zobowiązania, uwzględniająca też historię kredytową, branżę i zabezpieczenia - zdolność kredytowa jest jednym z elementów tej oceny, nie całością.
Czy wiele zapytań kredytowych w krótkim czasie podnosi ryzyko kredytowe firmy w oczach banku?
Tak. Każde zapytanie kredytowe zostaje odnotowane w BIK, a nagromadzenie kilku wniosków w krótkim czasie bywa odczytywane przez kolejne banki jako sygnał problemów z płynnością, nawet jeśli to tylko poszukiwanie najlepszej oferty.
Czy można obniżyć ryzyko kredytowe firmy przed złożeniem wniosku o kredyt?
Tak, częściowo. Uregulowanie zaległości w ZUS i US, ograniczenie liczby równoległych wniosków, przygotowanie dokumentacji pokazującej stabilne przychody i zaoferowanie zabezpieczenia realnie obniżają ocenianą ryzykowność firmy.
Dlaczego różne banki różnie oceniają ryzyko tej samej firmy?
Każdy bank ma własny model scoringowy i własną politykę ryzyka, która inaczej waży poszczególne czynniki - staż działalności, branżę, koncentrację przychodów na jednym kontrahencie. Dlatego odmowa w jednym banku nie oznacza automatycznie odmowy w innym.
Co oznacza wysokie ryzyko kredytowe dla warunków oferowanego kredytu?
Zwykle wyższą marżę, niższą dostępną kwotę, krótszy okres kredytowania albo wymóg dodatkowego zabezpieczenia - rzadziej od razu odmowę. To właśnie w tych warunkach, nie w samej decyzji, najczęściej widać wpływ oceny ryzyka.
Czy firma bez żadnej historii kredytowej ma automatycznie wysokie ryzyko kredytowe?
Nie automatycznie wysokie, ale trudniejsze do oceny - bank nie ma na czym oprzeć analizy, więc często podchodzi ostrożniej. Zbudowanie historii mniejszym, terminowo spłacanym zobowiązaniem ułatwia uzyskanie większego kredytu później.
Jak sprawdzić, jak bank oceni ryzyko kredytowe mojej firmy przed złożeniem wniosku?
Nie da się tego sprawdzić z pewnością bez wniosku, ale analiza własnego scoringu BIK, historii kredytowej i dokumentacji finansowej pozwala z wyprzedzeniem zidentyfikować elementy, które mogą podnosić ocenianą ryzykowność firmy.
Co dalej
Jeśli zastanawiasz się, dlaczego dostałeś odmowę albo chcesz przygotować wniosek, który realnie odzwierciedli sytuację Twojej firmy, zacznijmy od krótkiej analizy.
Sprawdź swoje możliwości finansowania
Sprawdź też: zdolność kredytowa firmy, scoring kredytowy firmy, historia kredytowa firmy.
Źródła
- Ustawa Prawo bankowe (Dz.U. 1997 nr 140 poz. 939), art. 70 - zdolność i ocena ryzyka kredytowego - eli.gov.pl
- Biuro Informacji Kredytowej, scoring i raporty kredytowe - bik.pl
- Komisja Nadzoru Finansowego - knf.gov.pl
Materiał ma charakter informacyjny i nie stanowi porady finansowej ani prawnej. Ocena ryzyka kredytowego zawsze należy do banku i opiera się na jego wewnętrznej polityce, której szczegóły nie są publicznie znane.
O autorze
