Szybka odpowiedź: Wstępna decyzja kredytowa to ocena na podstawie tego, co firma deklaruje i co bank widzi w bazach (BIK, BIG, CEIDG lub KRS). Ostateczna decyzja zapada po weryfikacji dokumentów: zaświadczeń z ZUS i US, wyciągów, PIT lub CIT i zabezpieczeń. Pozytywna decyzja wstępna nie jest obietnicą kredytu. Najczęściej zamienia się w odmowę wtedy, gdy dokumenty pokazują coś innego niż oświadczenie, a w firmach najczęstszym powodem jest zaległość w ZUS lub urzędzie skarbowym.
Czym różni się wstępna decyzja kredytowa od ostatecznej
Proces kredytowy w banku ma dwa etapy oceny i dwa różne zestawy danych.
Wstępna decyzja kredytowa (nazywana też decyzją warunkową, promesą wewnętrzną albo prescoringiem) powstaje na podstawie wniosku i oświadczeń: deklarowanych przychodów, formy opodatkowania, stażu firmy, liczby zobowiązań. Bank dokłada do tego dane, które może sprawdzić od ręki: raport BIK przedsiębiorcy i właściciela, rejestry dłużników BIG, wpis w CEIDG lub KRS. Na tej podstawie system scoringowy odpowiada, czy sprawa w ogóle mieści się w polityce banku i na jaką kwotę można rozmawiać.
Ostateczna decyzja kredytowa zapada po tym, jak analityk porówna oświadczenia z dokumentami. Dopiero na tym etapie bank widzi zaświadczenia o niezaleganiu z ZUS i urzędu skarbowego, pełne wyciągi z rachunku firmowego, zeznanie roczne, KPiR lub sprawozdanie finansowe, a przy większych kwotach także wycenę zabezpieczenia. Ostateczna decyzja określa kwotę, okres, oprocentowanie, prowizję i warunki, które trzeba spełnić do wypłaty.
Podstawą obu etapów jest ten sam przepis: art. 70 Prawa bankowego, który uzależnia udzielenie kredytu od zdolności kredytowej. Różnica polega na tym, na jakich danych bank ją ocenia. Wstępnie na deklaracji, ostatecznie na dowodach.
| Element | Wstępna decyzja | Ostateczna decyzja |
|---|---|---|
| Źródło danych | Wniosek, oświadczenia, BIK, BIG, CEIDG/KRS | Zaświadczenia ZUS i US, wyciągi, PIT/CIT, KPiR, sprawozdanie, zabezpieczenie |
| Kto ocenia | System scoringowy, czasem doradca w oddziale | Analityk kredytowy, przy większych kwotach komitet |
| Czas | Od kilku minut do 2-3 dni | Od kilku dni do kilku tygodni, zależnie od kwoty i kompletności dokumentów |
| Czy wiąże bank | Nie | Tak, na warunkach i w terminie ważności zapisanych w decyzji |
| Co może ją zmienić | Wszystko, co wyjdzie w dokumentach | Niespełnienie warunków do wypłaty, upływ ważności, nowe zdarzenie w BIK |
Co bank sprawdza między wstępną a ostateczną decyzją
W kredycie firmowym lista kontrolna analityka jest dłuższa niż w kredycie gotówkowym dla osoby prywatnej. Najczęściej weryfikowane są:
- Zaświadczenia o niezaleganiu z ZUS i urzędu skarbowego. Bank nie ma dostępu do konta płatnika w ZUS ani do kartoteki podatnika. Na etapie wstępnym wierzy oświadczeniu, na etapie ostatecznym żąda dokumentu. To najczęstszy moment, w którym pozytywna decyzja wstępna zamienia się w odmowę.
- Wyciągi z rachunku firmowego, zwykle za 6-12 miesięcy. Analityk sprawdza, czy deklarowane obroty są realne, czy wpływy są regularne, czy nie ma zajęć egzekucyjnych i czy przelewy do ZUS i US wychodzą terminowo.
- Dokumenty dochodowe: PIT lub CIT za ostatni zamknięty rok, KPiR lub ewidencja przychodów za rok bieżący, sprawozdanie finansowe w spółkach. Bank porównuje je z tym, co wpisano we wniosku.
- Ponowne zapytanie do BIK tuż przed decyzją ostateczną lub przed wypłatą. Nowy kredyt, nowa karta, nowe zapytania albo opóźnienie, które pojawiło się w międzyczasie, zmieniają ocenę.
- Status działalności: czy w CEIDG lub KRS nie ma zawieszenia, zmiany wspólników, postępowania restrukturyzacyjnego.
- Zabezpieczenie, jeśli jest wymagane: wycena nieruchomości, stan prawny w księdze wieczystej, polisa.
Dlaczego pozytywna decyzja wstępna zamienia się w odmowę
Z naszej praktyki wynika, że w firmach powtarza się kilka scenariuszy. Kolejność odpowiada mniej więcej częstotliwości.
- Zaległość w ZUS lub US, o której klient nie wiedział albo o której nie powiedział. Kilkaset złotych niedopłaty składki, zaległa zaliczka na podatek, odsetki od spóźnionej wpłaty. Zaświadczenie o niezaleganiu nie zostanie wydane, a bez niego bank nie wypłaci kredytu. Co wtedy zrobić, opisujemy w artykule o zaległościach w ZUS i US a kredycie dla firmy.
- Rozbieżność między oświadczeniem a wyciągiem. Zadeklarowane obroty 60 000 zł miesięcznie, na wyciągu 35 000 zł, bo część sprzedaży idzie przez rachunek prywatny albo terminal rozliczany na inne konto. Bank liczy zdolność od tego, co widzi.
- Nowe zdarzenie w BIK w trakcie procesu. Klient w oczekiwaniu na decyzję składa wnioski w dwóch innych bankach, bierze leasing albo spóźnia się z ratą. Ponowne zapytanie przed decyzją ostateczną pokazuje inny obraz niż pierwsze.
- Zajęcie rachunku. Egzekucja komornicza lub administracyjna widoczna na wyciągu zamyka proces w banku niezależnie od kwoty.
- Zmiana parametrów firmy w trakcie procesu: zawieszenie działalności, zmiana formy opodatkowania, wyjście wspólnika.
- Upływ ważności dokumentów lub decyzji. Zaświadczenia z ZUS i US są przez banki akceptowane zwykle przez 30 dni od wystawienia, decyzja ostateczna ma własny termin ważności. Jeśli proces się przeciąga, trzeba dostarczać dokumenty ponownie, a bank może zaktualizować ocenę.
Żaden z tych powodów nie jest błędem banku. Wstępna decyzja odpowiada na pytanie „czy warto analizować tę sprawę”, a nie „czy wypłacimy pieniądze”. Problem powstaje wtedy, gdy przedsiębiorca traktuje ją jak zobowiązanie i planuje wydatki, zanim dostarczy dokumenty.
Ile jest ważna decyzja kredytowa
Wstępna decyzja nie ma formalnej ważności, bo nie wiąże banku. Ostateczna decyzja jest ważna przez okres wskazany w jej treści. W praktyce jest to najczęściej od kilkunastu do kilkudziesięciu dni, choć każdy bank ustala to samodzielnie i warto sprawdzić datę na dokumencie. Po upływie tego terminu umowa nie zostanie podpisana bez ponownej oceny, a ponowna ocena może wymagać świeżych zaświadczeń i wyciągów.
Osobna sprawa to ważność dokumentów. Zaświadczenie o niezaleganiu jest ważne tak długo, jak akceptuje je bank, zwykle około 30 dni. Jeśli między decyzją ostateczną a wypłatą minie więcej, bank poprosi o nowe. Jak je uzyskać i ile to trwa, piszemy w artykule o zaświadczeniu o niezaleganiu w ZUS i US.
Jak przejść od wstępnej do ostatecznej decyzji bez niespodzianek
- Sprawdź ZUS i US, zanim złożysz wniosek. Saldo w PUE ZUS i w e-Urzędzie Skarbowym widać w kilka minut. Nawet drobna niedopłata blokuje zaświadczenie.
- Pobierz własny raport BIK i porównaj z tym, co wpisujesz we wniosku. Bank i tak to zrobi.
- Deklaruj obroty, które widać na wyciągu, nie obroty z faktur. Jeśli sprzedaż rozchodzi się po kilku kontach, skoncentruj ją na jednym rachunku co najmniej 3-6 miesięcy przed wnioskiem.
- Nie składaj równoległych wniosków w kilku bankach w oczekiwaniu na decyzję. Każdy zostawia zapytanie w BIK i może zmienić ocenę w banku, który już powiedział wstępnie „tak”.
- Nie zaciągaj nowych zobowiązań do momentu wypłaty. Leasing samochodu „przy okazji” potrafi zniweczyć decyzję.
- Kompletuj dokumenty od razu, żeby nie przekroczyć ważności zaświadczeń.
Co zrobić, gdy bank cofnął pozytywną decyzję
Najpierw ustal powód. Bank ma obowiązek na wniosek klienta wyjaśnić dokonaną ocenę zdolności kredytowej (art. 70a Prawa bankowego; wobec przedsiębiorcy może za to pobrać opłatę). Bez znajomości powodu kolejny wniosek w innym banku to loteria. Jak to zrobić, opisujemy w artykule o odmowie kredytu dla firmy.
Jeśli powodem jest zaległość w ZUS lub US, są trzy drogi: uregulować ją i po kilku dniach wystąpić o zaświadczenie, rozłożyć na raty w układzie ratalnym, albo skorzystać z finansowania, które nie wymaga zaświadczeń na etapie wniosku. Szczegóły w artykułach kredyt na spłatę ZUS i US oraz kredyt bez zaświadczeń ZUS i US.
Jeśli powodem jest rozbieżność obrotów, rozwiązaniem bywa produkt oparty na analizie rzeczywistych wpływów, czyli kredyt na wyciąg z konta, w innej instytucji niż ta, która odmówiła.
Twój problem i możliwe rozwiązanie
| Sytuacja | Co zwykle się dzieje | Co da się zrobić |
|---|---|---|
| Wstępnie tak, przy zaświadczeniach wyszła zaległość w ZUS | Bank wstrzymuje proces do dostarczenia zaświadczenia | Spłata lub układ ratalny, ewentualnie kredyt pomostowy na spłatę i refinansowanie |
| Wstępnie tak, obroty na wyciągu niższe niż deklarowane | Niższa kwota albo odmowa | Koncentracja wpływów na jednym rachunku, produkt na wyciąg |
| Wstępnie tak, w międzyczasie nowe zapytania w BIK | Ponowna ocena, często odmowa | Wstrzymać inne wnioski, poczekać, złożyć celowany wniosek w jednej instytucji |
| Decyzja ostateczna wygasła przed podpisaniem umowy | Konieczna ponowna analiza | Świeże zaświadczenia i wyciągi, szybka kompletacja |
| Wstępnie tak, ale klient zawiesił działalność w trakcie | Odmowa, reset stażu | Zobacz zawieszenie działalności a kredyt firmowy |
Komu nie pomożemy
Nie podejmujemy się spraw firm działających krócej niż 12 miesięcy, z wypowiedzianymi kredytami, w restrukturyzacji lub upadłości, z aktywnymi wpisami w rejestrach dłużników albo z opóźnieniami powyżej 30 dni wobec instytucji finansowych. W tych przypadkach cofnięcie decyzji przez bank jest trafną oceną ryzyka, a nie pomyłką, którą da się naprawić zmianą instytucji.
Najczęstsze pytania
Czy pozytywna wstępna decyzja kredytowa oznacza, że dostanę kredyt?
Nie. Wstępna decyzja opiera się na oświadczeniach i danych z BIK. Kredyt zostanie udzielony dopiero po ostatecznej decyzji, która wymaga weryfikacji dokumentów, w tym zaświadczeń z ZUS i US.
Czy bank może cofnąć pozytywną decyzję kredytową?
Tak. Wstępną w każdej chwili, bo nie wiąże banku. Ostateczną, jeśli nie zostaną spełnione warunki wypłaty, upłynie jej termin ważności albo przed wypłatą pojawi się nowe zdarzenie, na przykład opóźnienie w BIK lub zajęcie rachunku.
Ile czasu mija między wstępną a ostateczną decyzją kredytową?
W kredytach firmowych zwykle od kilku dni do kilku tygodni. Zależy to od kwoty, kompletności dokumentów i tego, czy potrzebna jest wycena zabezpieczenia. Najczęstszym powodem opóźnień jest czekanie na zaświadczenia z ZUS i US.
Ile jest ważna decyzja kredytowa dla firmy?
Termin ważności jest zapisany w treści decyzji ostatecznej i różni się między bankami, zwykle od kilkunastu do kilkudziesięciu dni. Wstępna decyzja nie ma formalnego terminu ważności, bo nie wiąże banku.
Czy bank sprawdza ZUS i US dopiero po wstępnej decyzji?
Tak. Na etapie wstępnym bank opiera się na oświadczeniu, bo nie ma dostępu do konta płatnika. Zaświadczenia o niezaleganiu są wymagane do decyzji ostatecznej lub do wypłaty. To moment, w którym najczęściej wychodzą nieznane klientowi zaległości.
Czy mogę złożyć wniosek w innym banku, gdy czekam na decyzję ostateczną?
Możesz, ale każdy wniosek zostawia zapytanie w BIK, a bank przed decyzją ostateczną odpytuje BIK ponownie. Kilka równoległych wniosków bywa powodem cofnięcia pozytywnej decyzji wstępnej.
Bank cofnął decyzję i nie podał powodu. Co zrobić?
Złóż pisemny wniosek o wyjaśnienie oceny zdolności kredytowej na podstawie art. 70a Prawa bankowego. Wobec przedsiębiorcy bank może pobrać za to opłatę, ale bez znajomości powodu kolejny wniosek w innej instytucji jest zgadywaniem.
Co dalej
Jeśli masz wstępną decyzję i chcesz przejść przez etap dokumentów bez niespodzianek, albo bank właśnie cofnął pozytywną decyzję, opisz swoją sytuację. Sprawdzimy, co było powodem i czy w innej instytucji sprawa ma szanse. Analiza jest bezpłatna, odpowiadamy w ciągu 12-24 godzin.
Źródła
- Ustawa Prawo bankowe, art. 70 i 70a (zdolność kredytowa, wyjaśnienie oceny): tekst jednolity w ISAP
- Raport BIK dla przedsiębiorcy: bik.pl
- Zaświadczenie o niezaleganiu w ZUS: zus.pl
- Zaświadczenie o niezaleganiu w podatkach: podatki.gov.pl
Sprawdź też: ile trwa decyzja kredytowa i jak przyspieszyć proces, jakie dokumenty do kredytu firmowego. Zobacz też, czy bank sprawdza zaległości w ZUS, gdy nie żąda zaświadczenia. Przy zaświadczeniach i oświadczeniach pomoże też kredyt dla firm na oświadczenie.
O autorze
